Świętujemy 130. rocznicę narodzin kina. Z tej okazji Muzeum Kinematografii w Łodzi oraz Katedra Filmu i Mediów Audiowizualnych Uniwersytetu Łódzkiego, we współpracy ze Stowarzyszeniem Filmowców Polskich oraz Państwową Wyższą Szkołą Filmową, Teatralną i Telewizyjną w Łodzi zrealizowały drugą edycję projektu „13 filmów na 130 lat kina”.
W przedsięwzięciu mogły wziąć udział osoby profesjonalnie związane z szeroko pojętą kulturą filmową – zarówno twórcy, jak i popularyzatorzy kultury filmowej. Uczestników naszego projektu prosiliśmy o wskazanie 13 tytułów „Najlepszych filmów” oraz 13 tytułów „Najlepszych filmów polskich”.
Łącznie ankiety nadesłało 289 osób. W konsekwencji, pula zgłoszeń obejmowała 17111 rekordów, zawierających 1671 tytułów (ponad połowę wzmiankowano tylko raz).
Oto LISTA UCZESTNIKÓW. Pod każdym nazwiskiem jest podstrona umożliwiająca zapoznanie się z indywidualnymi ankietami.
Na podstawie nadesłanych ankiet opracowane zostały dwie podstawowe listy rankingowe: „Najlepsze filmy – ŚWIAT” i „Najlepsze filmy – POLSKA”.
Pierwsze „trzynastki” przedstawiają się tak:
Najlepsze filmy - ŚWIAT
- Ojciec chrzestny (The Godfather, reż. Francis Ford Coppola, 1972)
- Czas Apokalipsy (Apocalypse Now, reż. Francis Ford Coppola, 1979)
- Obywatel Kane (Citizen Kane, reż. Orson Welles, 1941)
- Pulp Fiction (Pulp Fiction, reż. Quentin Tarantino, 1994)
- 2001: Odyseja kosmiczna (2001: A Space Odyssey, reż. Stanley Kubrick, 1968)
- Osiem i pół (8 ½, reż. Federico Fellini, 1963)
- Lot nad kukułczym gniazdem (One Flew Over the Cuckoo’s Nest, reż. Miloš Forman, 1975)
- Powiększenie (Blow-Up, reż. Michelangelo Antonioni, 1966)
- Amadeusz (Amadeus, reż. Miloš Forman, 1984)
- Kabaret (Cabaret, reż. Bob Fosse, 1972)
- Psychoza (Psycho, reż. Alfred Hitchcock, 1960)
- Rashomon (Rashômon, reż. Akira Kurosawa, 1950)
- Dwunastu gniewnych ludzi (12 Angry Men, reż. Sidney Lumet, 1957)
Najlepsze filmy - POLSKA
- Ziemia obiecana (reż. Andrzej Wajda, 1974)
- Rękopis znaleziony w Saragossie (reż. Wojciech Jerzy Has, 1964)
- Popiół i diament (reż. Andrzej Wajda, 1958)
- Dzień świra (reż. Marek Koterski, 2002)
- Pociąg (reż. Jerzy Kawalerowicz, 1959)
- Nóż w wodzie (reż. Roman Polański, 1961)
- Sanatorium pod klepsydrą (reż. Wojciech Jerzy Has, 1973)
- Ida (reż. Paweł Pawlikowski, 2013)
- Przypadek (reż. Krzysztof Kieślowski, 1981)
- Amator (reż. Krzysztof Kieślowski, 1979)
- Barwy ochronne (reż. Krzysztof Zanussi, 1976)
- Człowiek z marmuru (reż. Andrzej Wajda, 1976)
- Miś (reż. Stanisław Bareja, 1980)
Oto listy podstawowe obejmujące 130 najczęściej powtarzających się tytułów:
Zapoznaj się ze szczegółowym raportem autorstwa pomysłodawcy projektu, dr hab. Konrada Klejsy.
Tabela 1. Wyniki ankiety “ŚWIAT”
Tabela 2. Wyniki ankiety “POLSKA”
Na podstawowych listach rankingowych dominują filmy z lat 60. i 70. Na liście podstawowej “POLSKA” jest także sporo filmów z lat 80.
Tabela 3. Filmy z poszczególnych dekad na listach podstawowych “ŚWIAT” i “POLSKA”.
Zestawiliśmy także najczęściej pojawiające się nazwiska reżyserów we wszystkich indywidualnych ankietach – w podziale na ankiety “ŚWIAT” i “POLSKA”. Gdyby wyniki te zsumować okazałoby się, że częściej niż Francis Ford Coppola wymieniany był Roman Polański.
Tabela 4. Reżyserzy najczęściej przywoływani w ankietach
W tegorocznej edycji wzięło udział 39 reżyserów filmowych, m.in: Łukasz Barczyk, Piotr Dumała, Jerzy Hoffman, Robert Gliński, Mariusz Grzegorzek, Paweł Łoziński, Juliusz Machulski, Marek Piestrak, Mariusz Wilczyński, Janusz Zaorski i Krzysztof Zanussi.
Reprezentowani byli także przedstawiciele innych profesji filmowych, m.in. scenarzystów (Mikołaj Korzyński, Wojciech Tomczyk), autorów zdjęć filmowych (Ryszard Lenczewski, Jacek Petrycki, Piotr Szczepański), scenografów (Allan Starski, Ewa Braun, Andrzej Haliński, Wojciech Żogała, Teresa Gruber) i montażystów (Milenia Fiedler, Jarosław Kamiński i Dorota Wardęszkiewicz).
Spośród profesorów filmoznawstwa, swoje ankiety nadesłali m.in. Marcin Adamczak, Tomasz Kłys, Krzysztof Loska, Tadeusz Lubelski, Ewa Mazierska, Tadeusz Miczka, Jacek Ostaszewski, Dorota Skotarczak, Grażyna Stachówna, Tadeusz Szczepański, Jerzy Szyłak oraz Piotr Zwierzchowski.
Z grona krytyków odliczyli się zaś m.in. Piotr Czerkawski, Diana Dąbrowska, Jakub Demiańczuk, Dawid Dróżdż, Łukasz Maciejewski, Michał Oleszczyk, Marcin Radomski, Sebastian Smoliński i Janusz Wróblewski.
Dla każdej z kategorii zawodowych wyodrębniono tytuły specyficzne – które w poszczególnych rankingach uplasowały się znacząco wyżej niż na listach podstawowych.
Tab. 5 Filmy specyficzne dla kategorii zawodowych
Na podstawie zgłoszeń opracowano także wykazy pogrupowane według wieku ankietowanych. Oto listy rankingowe:
Ponadto, opracowano wykazy wskazań według płci ankietowanych. Listy rankingowe przedstawiają się tak:
Opracowano także wyniki porównań pomiędzy kategoriami, wyodrębniając filmy unikatowe – takie, które w danej parze pojawiały się wyłącznie na listach jednej kohorty, a nie figurowały na listach drugiej (zob. analizę w pełnej wersji raportu).
Ankietowani mieli także możliwość dołączenia krótkiego uzasadnienia; zdecydowało się na to 89 osób (komentarze dostępne są pod ankietami indywidualnymi).
Funkcję nawigowania “po tytułach” oferuje pasek wyszukiwania. Uwaga: podawane są wyniki z całego zasobu Muzeum Kinematografii (także z wcześniejszego projektu “12 filmów na 120 lat kina” oraz odrębnego projektu studenckiego).
Czytaj dalej: