Ziemia obiecana (1974)
Reżyseria i scenariusz: Andrzej Wajda
Zdjęcia: Witold Sobociński, Edward Kłosiński, Wacław Dybowski
Scenografia: Tadeusz Kosarewicz
Kostiumy: Barbara Ptak
Muzyka: Wojciech Kilar
Dźwięk: Krzysztof Wodziński, Leszek Wronko
Montaż: Halina Prugar, Zofia Dwornik
Charakteryzacja: Halina Ber
Produkcja: Zespół Filmowy X
Aktorzy: Daniel Olbrychski, Wojciech Pszoniak, Andrzej Seweryn, Kalina Jędrusik, Anna Nehrebecka, Bożena Dykiel, Franciszek Pieczka
Rok produkcji: 1974. Premiera: 21 lutego 1975
W 2015 r. w plebiscycie „12 filmów na 120 lat kina“ ankietowani uznali Ziemię obiecaną za najlepszy film polski. Obraz zajął pierwsze miejsce także w drugiej edycji projektu, w 2025 r.
Podstawą scenariusza filmu stała się napisana przez Władysława Stanisława Reymonta powieść o przyjaźni Polaka, Żyda i Niemca, ich dążeniu do bogactwa oraz narodzinach XIX-wiecznej przemysłowej Łodzi. Zdjęcia zrealizowano w rekordowym dla tego typu produkcji tempie 77 dni, od lutego do czerwca 1974 r. Andrzej Wajda narzucił szybkie tempo pracy od świtu do późnej nocy. Film nakręcono głównie w kilkudziesięciu łódzkich lokacjach, okolicznych miejscowościach oraz na Śląsku.
Monumentalny dramat kostiumowy potwierdził pozycję Wajdy jako twórcy epickich obrazów. Prasa chwaliła rozmach realizacyjny i mistrzostwo adaptacji. „Wajda stworzył fascynujące, przenikliwie krytyczne, utrzymane w ciemnych tonacjach widowisko filmowe“ – napisał Konrad Eberhardt na łamach „Kina”.
Dopisała też publiczność, choć zdarzali się widzowie oburzeni rzekomą nieobyczajnością obrazu. W 1976 r. film uzyskał nominację do Oscara w kategorii film obcojęzyczny, ale nagrody nie dostał (przegrał z Dersu Uzałą Akiry Kurosawy). W 2000 r. w Warszawie miała premierę nowa wersja Ziemi obiecanej, krótsza o ponad 30 minut. W 2012 r., za zgodą reżysera, oryginalna wersja filmu weszła do ponownej dystrybucji, poddana rekonstrukcji cyfrowej.
The Promised Land (Ziemia obiecana, 1974)
Director and Screenplay: Andrzej Wajda
Cinematography: Witold Sobociński, Edward Kłosiński, Wacław Dybowski
Production Design: Tadeusz Kosarewicz
Costume Design: Barbara Ptak
Music: Wojciech Kilar
Sound: Krzysztof Wodziński, Leszek Wronko
Editing: Halina Prugar, Zofia Dwornik
Make-up: Halina Ber
Production: Film Unit X
Cast: Daniel Olbrychski, Wojciech Pszoniak, Andrzej Seweryn, Kalina Jędrusik, Anna Nehrebecka, Bożena Dykiel, Franciszek Pieczka
Year of Production: 1974. Premiere: 21 February 1975
In 2015, in the nationwide poll “12 Films for 120 Years of Cinema”, respondents voted The Promised Land the greatest Polish film of all time. The film also ranked first in the second edition of the project, held in 2025.
The screenplay is based on the novel by Władysław Stanisław Reymont, which tells the story of the friendship between a Pole, a Jew, and a German, their ruthless pursuit of wealth, and the rise of nineteenth-century industrial Łódź. Principal photography was completed at a record pace for a production of this scale: 77 days, from February to June 1974. Andrzej Wajda imposed an intense working rhythm, from dawn until late at night. The film was shot primarily on several dozen locations in Łódź, nearby towns, and in Silesia.
This monumental costume drama confirmed Wajda’s position as a master of epic cinema. The press praised the film’s sweeping scale and the virtuosity of its adaptation. “Wajda has created a fascinating, incisively critical spectacle, steeped in dark tones,” wrote Konrad Eberhardt in Kino magazine.
The film was also a box-office success, although it provoked outrage among some viewers due to its perceived moral transgressions. In 1976, The Promised Land received an Academy Award nomination for Best Foreign Language Film but did not win (losing to Akira Kurosawa’s Dersu Uzala). In 2000, a new version of the film premiered in Warsaw, shortened by over 30 minutes. In 2012, with the director’s approval, the original version returned to distribution following a digital restoration.