2001: Odyseja kosmiczna (1968)
Reżyseria: Stanley Kubrick.
Scenariusz: Stanley Kubrick, Arthur C. Clarke.
Zdjęcia: Geoffrey Unsworth.
Scenografia: John Hoesli.
Kostiumy: Hardy Amies.
Montaż: Ray Lovejoy.
Charakteryzacja: Stuart Freeborn.
Produkcja: Stanley Kubrick Productions, Metro-Goldwyn-Meyer.
Aktorzy: Keir Dullea, Gary Lockwood, William Sylvester, Daniel Richter, Douglas Rain
Kraj produkcji: Wielka Brytania. Rok produkcji: 1968. Premiera: 2 kwietnia 1968 / styczeń 1974 (Polska)
Pod koniec lat 60., kiedy standardy kina science-fiction wyznaczały filmy takie jak Fantastyczna podróż, na pomysł stworzenia filmowego traktatu filozoficznego rozgrywającego się w przestrzeni kosmicznej mógł wpaść tylko Stanley Kubrick – wielki odnowiciel, a jednocześnie demistyfikator hollywoodzkiego kina gatunków. Jakościowy skok, jaki prezentuje Odyseja kosmiczna, nie sprowadza się tylko do warstwy problemowej. Film ten dokonuje równie ważnej rewolucji w dziedzinie efektów specjalnych, za których wykonanie odpowiadał Douglas Trumbull. W pewnym sensie Odyseję uznać można za pierwszy film nakręcony przy użyciu technologii motion control. Brzmi to dzisiaj zabawnie, ale jest prawdą: kamera i statywy z modelami statków kosmicznych sprzężone były z silnikami, którymi sterowano za pomocą urządzenia przypominającego skrzynię biegów w samochodzie.
Tuż po premierze filmu w Polsce Adam Horoszczak podsumował recenzję w następujący sposób: „Kubrick nazwał swój film dokumentem magicznym, który otwiera nowe, niewyeksploatowane tereny. Posługując się kosmicznym sztafażem powraca do starych mitów i wierzeń ludzkości, rewindykuje je i odnawia (reinkarnacja, śmierć i odrodzenie). Co powoduje, że »Odyseja kosmiczna« może być przedmiotem rozmaitych zabiegów interpretacyjnych: naukowych, materialistycznych, a nawet… interpretacji teologicznej”.
2001: Odyseja kosmiczna (1968)
Director: Stanley Kubrick
Screenplay: Stanley Kubrick, Arthur C. Clarke
Cinematography: Geoffrey Unsworth
Production Design: John Hoesli
Costume Design: Hardy Amies
Editing: Ray Lovejoy
Make-up: Stuart Freeborn
Production: Stanley Kubrick Productions, Metro-Goldwyn-Mayer
Cast: Keir Dullea, Gary Lockwood, William Sylvester, Daniel Richter, Douglas Rain
Country of production: United Kingdom
Year: 1968
Premiere: April 2, 1968 / January 1974 (Poland)
In the late 1960s, when science-fiction cinema was defined by films such as Fantastic Voyage, the idea of creating a philosophical cinematic treatise set in outer space could only have occurred to Stanley Kubrick—a great innovator and, at the same time, a demystifier of Hollywood genre conventions. The qualitative leap represented by 2001: A Space Odyssey extends far beyond its thematic ambitions. The film was equally revolutionary in the realm of special effects, with Douglas Trumbull in charge of their creation. In many ways, 2001 can be considered the first film to employ motion-control technology. It may sound amusing today, but it is true: the camera and model spacecraft were mounted on rigs synchronized with motors, controlled via a device resembling a car gearbox.
Shortly after the film’s premiere in Poland, Adam Horoszczak in his review said: “Kubrick called his film a ‘magical documentary,’ opening up new, unexplored territories. Using a cosmic backdrop, he returns to old myths and beliefs of humankind, revives and renews the: reincarnation, death, and rebirth. This allows 2001: A Space Odyssey to be approached through a variety of interpretive lenses: scientific, materialist, and even… theological.”