Miś (1980)
Reżyseria: Stanisław Bareja
Scenariusz: Stanisław Bareja, Stanisław Tym
Zdjęcia: Zdzisław Kaczmarek
Scenografia: Halina Dobrowolska
Kostiumy: Milena Celińska
Muzyka: Jerzy Derfel
Dźwięk: Michał Żarnecki
Montaż: Krystyna Rutkowska
Charakteryzacja: Iwona Kamińska
Produkcja: Zespół Filmowy Perspektywa
Aktorzy: Stanisław Tym, Barbara Burska, Christine Paul-Podlasky, Krzysztof Kowalewski, Bronisław Pawlik, Ewa Bem
Rok produkcji: 1980. Premiera: 4 maja 1981
Prezes klubu sportowego „Tęcza”, Ryszard Ochódzki (początkowo miał nosić nazwisko Nowohucki, ale nie zaakceptowała tego cenzura) nie może wyjechać na Zachód, ponieważ celnicy odkrywają, że z jego paszportu zostały wyrwane kartki. Działacz podejrzewa, że to sprawka byłej żony, która chce jako pierwsza dotrzeć do banku w Londynie i wypłacić zdeponowane w nim pieniądze…
Skomplikowana, wypełniona dygresjami fabuła jest czymś więcej niż tylko pretekstem do pokazania absurdów PRL-owskiej codzienności. ). Mimo komediowych dialogów, z których wiele trafiło do języka potocznego, film jest przede wszystkim opowieścią o całkowitym rozkładzie społecznych więzi i norm postępowania. Przyznać to musieli nawet sympatyzujący z władzą krytycy. „Dawno już nie widziałem komedii tak jątrzącej psychicznie, tak celnej i okrutnej w swych definicjach rzeczywistości” – pisał niedługo po premierze Janusz Zatorski w tygodniku „Kierunki”. „Chodziło nam o to, aby pokazać człowieka, który kłamie permanentnie” – mówił Stanisław Tym, odtwórca głównej roli oraz współautor scenariusza, w radiowej audycji Anny Fuksiewicz Z obu stron kamery, nadanej kilka tygodni po premierze filmu. Rzeczywiście, w Misiu oszukuje nie tylko Ochódzki, pogrążeni w kłamstwie są wszyscy. Cień nadziei daje jedynie piękna kolęda, w finale filmu śpiewana przez Ewę Bem.
Teddy Bear (Miś, 1980)
Director: Stanisław Bareja
Screenplay: Stanisław Bareja, Stanisław Tym
Cinematography: Zdzisław Kaczmarek
Production Design: Halina Dobrowolska
Costume Design: Milena Celińska
Music: Jerzy Derfel
Sound: Michał Żarnecki
Editing: Krystyna Rutkowska
Make-up: Iwona Kamińska
Production: Film Unit Perspektywa
Cast: Stanisław Tym, Barbara Burska, Christine Paul-Podlasky, Krzysztof Kowalewski, Bronisław Pawlik, Ewa Bem
Year of Production: 1980. Premiere: 4 May 1981
Ryszard Ochódzki, president of the sports club Tęcza ( Rainbow) – the surname-originally intended to be Nowohucki, but the censors rejected it due to its obvious connotations ridiculing the system – cannot travel to the Western Europe after customs officers discover that pages have forcibly been torn from his passport. He suspects his ex-wife, who hopes to reach a London bank first to withdraw their funds deposited there.
The plot, intricate and full of digressions, serves as more than just a pretext for exposing the absurdities of everyday life in the Polish People’s Republic. Despite its comedic dialogue—much of which has entered common parlance—the film is fundamentally a story about the complete breakdown of social bonds and behavioural norms, a point even critics sympathetic to the authorities could not ignore. “I haven’t seen a comedy in a long time so psychologically provocative, so incisive and cruel in its depiction of reality,” wrote Janusz Zatorski shortly after the premiere in the weekly Kierunki ( Directions).
“What we wanted to show was people who lie all the time,” said Stanisław Tym, the lead actor and co-author of the screenplay, in an interview with Anna Fuksiewicz on a radio programme Z obu stron kamery ( From Both Sides of the Camera), broadcast a few weeks after the film’s premiere. Indeed, in Teddy Bear, it is not only Ochódzki who lies and deceives—everyone is caught in a web of lies. The only ray of hope comes from a beautiful Christmas carol, sung in the film’s finale by Ewa Bem.