Repertuar
O wydarzeniu
Państwowy Instytut Wydawniczy oraz Muzeum Kinematografii w Łodzi zapraszają na premierę książki „Nienakręcone, niewystawione, nieopublikowane” Ingmara Bergmana oraz pokaz filmu „Tam, gdzie rosną poziomki” z taśmy 35 mm.
O książce, filmie i twórczości jednego z najwybitniejszych reżyserów XX wieku rozmawiać będą Tadeusz Szczepański, tłumacz publikacji, oraz Paweł Orzeł, redaktor książki. Rozmowę poprowadzi filmoznawczyni Olga Wesołowska.
Tom „Nienakręcone, niewystawione, nieopublikowane” gromadzi niepublikowane i wcześniej niedostępne teksty Ingmara Bergmana – scenariusze filmowe, sztuki i projekty, które z różnych powodów nie doczekały się realizacji, publikacji ani wystawienia. W książce znalazła się między innymi debiutancka sztuka dramatyczna z 1942 roku, określana przez samego autora jako bezwstydny plagiat Strindberga, a także teksty dojrzałego Bergmana, których reżyser z różnych powodów nie zdecydował się opublikować ani zekranizować. Wśród najciekawszych materiałów znalazły się między innymi projekt hollywoodzkiego filmu „Sześćdziesiąt cztery minuty z Rebeccą” z 1969 roku oraz przygotowywany w 1975 roku spektakl telewizyjny poświęcony śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa.
O filmie
„Tam, gdzie rosną poziomki” to studium przemijania zrealizowane przez zaledwie 37-letniego Bergmana i kolejne osobiste dzieło w filmografii reżysera. Ulepiłem postać, która z wyglądu przypominała mojego ojca, ale którą na wskroś byłem ja. Ja sam (…), wyobcowany, zamknięty w sobie, odgradzający się od innych, zadufany, nie tylko dość nieszczęśliwy, ale naprawdę nieszczęśliwy. Pełen sukcesów. I uzdolniony. I solidny. I zdyscyplinowany.
Na swoje alter ego Bergman wybrał 80-letniego profesora Borga, który jedzie z synową ze Sztokholmu do Lund na obchody własnego jubileuszu naukowego. Podróż staje się dla niego wędrówką przez obszary pamięci, refleksją nad życiem i stosunkami z ludźmi. Bohater przywołuje we wspomnieniach swoją pierwszą niespełnioną miłość, nieudane małżeństwo, trudne ojcostwo. Bliskość śmierci sprawia, że Borg uświadamia sobie, iż apodyktycznością, chłodem i obojętnością odgrodził się murem od innych, skazał się na rozpaczliwą samotność.Teraz będzie starał się powoli ów mur burzyć (co jest jedynie subtelnie zasygnalizowane, ale i tak stanowi wyjątkowy w twórczości reżysera promyk optymizmu).
W „Tam, gdzie rosną poziomki” Bergman podjął się gry z konwencjami kina. Sekwencje snów stylizowane są na różne nurty kina niemego (od ekspresjonizmu, poprzez surrealizm, aż do wodewilowego impresjonizmu). Autor zaprosił również do współpracy legendarnego reżysera, mentora i twórcę słynnej szkoły szwedzkiej, Victora Sjöströma, który wcielił się w postać profesora Borga i jak mówi sam Bergman zawładnął (…) tekstem – przerobił go na swoją modłę, włożył weń własne doświadczenia: udrękę, mizantropię, wyobcowanie, brutalność, smutek, strach, samotność, chłód, ciepło, szorstkość i chandrę.