Repertuar
Akademia Polskiego Filmu to ogólnopolski program edukacyjny, upowszechniający wiedzę o historii polskiego kina. Nowa edycja dwuletniego startuje w Muzeum Kinematografii 5 października 2026 roku. Zajęcia odbywają się raz w tygodniu, składają się z godzinnych wykładów, projekcji dwóch filmów. Cykl rozpocznie spotkanie z Janem Jakubem Kolskim.
O filmie Pruska kultura
U schyłku 1907 lub na początku 1908 roku Mojżesz Towbin, właściciel warszawskiego iluzjonu przy ulicy Marszałkowskiej 118, zdecydował się na – prawdopodobnie pierwszą na ziemiach polskich pod trzema zaborami – produkcję filmu fabularnego o tematyce aktualnej. Nie wiemy, pod jakim tytułem wyświetlano go w roku 1908 w iluzjonie Towbina i czy w ogóle zdołano go wyświetlić, bowiem według relacji prasowych rosyjskie władze administracyjne zabroniły wyświetlania go w Warszawie. Wiemy natomiast, że film pokazywano za granicą, m.in. w Rosji, we Francji i we Włoszech.
Fabuła filmu osnuta została na kanwie autentycznych wydarzeń, które rozegrały się w Wielkopolsce. Pierwszym z nich z nich był strajk dzieci wrzesińskich, drugim – protest wielkopolskiego chłopa Michała Drzymały, który nie otrzymawszy od władz pruskich zgody na budowę domu na własnej ziemi, zamieszkał w wozie cyrkowym. Pomysłodawca filmu oba te wydarzenia precyzyjnie połączył w całość, skupiając je w losie jednej wielkopolskiej rodziny.
Warszawski iluzjon przy Marszałkowskiej 118 pokazał ten film już po wybuchu I wojny światowej
pt. Pruska kultura. Ośmiominutowa francuska wersja filmu zatytułowana Les Martyrs de la Pologne jest najstarszym zachowanym zabytkiem kinematografii polskiej sprzed stu lat. Kopia z jednym dłuższym napisem międzyujęciowym w języku francuskim została odnaleziona w 2000 roku w archiwum w Bois d’Arcy pod Paryżem przez Małgorzatę i Marka Hendrykowskich.
O filmie Historia kina w Popielawach,
Narratorem filmu jest Staś, dziesięcioletni chłopiec, który przyjeżdża z Łodzi do Popielaw, gdzie ma zamieszkać ze swoimi dziadkami. Wydarzenia ukazane w filmie biorą swój początek z kart pamiętnika pisanego przez narratora, dzięki czemu poznajemy zarówno przeszłość jak i teraźniejsze losy rodziny Andryszków.
Wydarzenia prezentowane w filmie rozgrywają się w drugiej połowie lat 50-tych, ale historia rodziny, kowali zafascynowanych kinomaszyną, sięga mniej więcej połowy XIX wieku. Właśnie wtedy Józef Andryszek Pierwszy zaczął obmyślać plan skonstruowania aparatu utrwalającego ruch obrazów. Prace nad udoskonalaniem maszyny przerywa Powstanie Styczniowe, w którym Józef ginie, jednak „piętnem” wynalazku, naznaczone już będzie każde kolejne pokolenie rodu. Godnym kontynuatorem kinofilskiej tradycji staje się dopiero Szustek, syn Andryszka Piątego, przyjaciel Staszka. Chłopiec odkrywa w sobie miłość do kina połączoną z pasją wynalazcy i mimo sprzeciwu ojca, który chce żeby chłopak został kowalem, pragnie odbudować maszynę swego przodka, która uległa zniszczeniu w pożarze.
Historia kilku pokoleń rodu Andryszków posłużyła Kolskiemu do opowiedzenia o fenomenie kina, a także sile oddziaływania medium filmowego. Jest to przede wszystkim opowieść o pasji, bezwarunkowej potrzebie tworzenia i konsekwencjach takiego wyboru.