13 filmów „ŚWIAT”:
Truman Show (The Truman Show, reż. Peter Weir, 1998)
Garsoniera (The Apartment, reż. Billy Wilder, 1960)
Życie jest piękne (La vita è bella, reż. Roberto Benigni, 1997)
Edward Nożycoręki (Edward Scissorhands, reż. Tim Burton, 1990)
Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia (The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring, reż. Peter Jackson, 2001)
Parasite (Gi-saeng-chung, reż. Joon-ho Bong, 2019)
Siódma pieczęć (Det sjunde inseglet, reż. Ingmar Bergman, 1957)
Metropolis (Metropolis, reż. Fritz Lang, 1927)
Zakochany bez pamięci (Eternal Sunshine of the Spotless Mind, reż. Michel Gondry, 2004)
Ojciec chrzestny (The Godfather, reż. Francis Ford Coppola, 1972)
Sznur (Rope, reż. Alfred Hitchcock, 1948)
Historia małżeńska (Marriage Story, reż. Noah Baumbach, 2019)
Pewnego razu na Dzikim Zachodzie (C’era una volta il West, reż. Sergio Leone, 1968)
Komentarz:
Truman Show: Dzieło, w przypadku którego stwierdzenie, że „to coś więcej niż film”, jest
w pełni uzasadnione. Reżyser Peter Weir zdecydował się na obsadzenie w roli Trumana aktora z łatką komika, Jima Carrey’a. To groteskowe połączenie wydobywa tragikomizm filmu, który doskonale balansuje pomiędzy nutami humorystycznymi i dramatycznymi. Truman Show skłania nas do refleksji nad współczesną kulturą, na czele z przemysłem rozrywkowym, którego konsumentami pozostajemy nawet w trakcie seansu. Dylemat, czy opuścić iluzoryczną rzeczywistość, czy może jednak pozostać więźniem symulacji, wydaje się rezonować
we wszystkich widzach spotykających się z tym dziełem filmowym.
Garsoniera: Ostatni czarno-biały film nagrodzony Oscarem dla Najlepszego Filmu aż do Listy Schindlera to dzieło ponadczasowe. Pomiędzy romantyczną komedią pomyłek a gorzkim dramatem korporacyjnej rzeczywistości, z łatwością odnajdziemy problemy tożsame dla dzisiejszego świata. Reżyser Billy Wilder we współpracy ze scenarzystą I.A.L. Diamondem stworzyli dzieło kompletne, które wewnątrz własnej struktury perfekcyjnie wykorzystuje
i domyka wszystkie wątki w spójną całość. Udało im się to, pomimo że scenariusz był nadpisywany w trakcie zdjęć, a jego pierwsza wersja wręczona Jackowi Lemmonowi liczyła zaledwie… 29 stron. Gdyby Jack Lemmon nadal żył, w 2025 roku obchodziłby swoje setne urodziny. Z tej okazji w katowickim Kinie Kosmos zorganizowaliśmy retrospektywę poświęconą słodko-kwaśnemu talentowi aktorskiemu amerykańskiego aktora, a Garsoniera była filmem otwierającym przegląd.
Edward Nożycoręki: Tim Burton jest jednym z amerykańskich reżyserów, których autorski styl ukształtował wyobraźnię całego pokolenia nowych kinomanów i kinomanek.
Edward Nożycoręki był również jednym z pierwszych objawień ekscentrycznego talentu aktorskiego Johnny’ego Deppa. Jedna z najbardziej oryginalnych historii o akceptacji zyskała szczególny urok dzięki motywom zaczerpniętym z klasycznych horrorów i literatury gotyckiej, chociaż dla niektórych pozostaje przede wszystkim wariacją na temat baśni o Pięknej i Bestii.
Sznur: Gdy przyglądamy się po latach gigantycznemu dziedzictwu, jakie pozostawił po sobie Alfred Hitchcock, bardzo rzadko wymieniamy tytuł z 1948 roku. Niesłusznie, ponieważ Sznur jest jednym z najbardziej teatralnych filmów w dorobku reżysera, a tym samym wdzięcznym przedmiotem licznych analiz. Natychmiastowo zawiązana intryga w zamkniętej przestrzeni mieszkania została skonstruowana na mocnych fundamentach psychologicznych.
Hitchcock udowodnił raz jeszcze, że był mistrzem filmowej filozofii zbrodni.
Historia małżeńska: Dla wielu rozbitych rodzin film-lustro, wyrastający z wieloletniej tradycji dramatów rozwodowych amerykańskiej inteligencji. Noah Baumbach jest subtelnym postmodernistą, który wkomponowuje intertekstualne nawiązania w dynamikę fabuły,
a chociaż wpływ kina Woody’ego Allena wydaje się w jego twórczości nierozerwalny, udaje mu się wydobyć własny, autorski język w kinie bardzo osobistym. Historia małżeńska to też jeden z najbardziej szczerych popisów aktorskich XXI wieku. Adam Driver i Scarlett Johansson stworzyli postacie, którym Kramerowie mogą jedynie pozazdrościć głębi i niejednoznaczności.
13 filmów „POLSKA”:
Świadectwo urodzenia (reż. Stanisław Różewicz, 1961)
Faraon (reż. Jerzy Kawalerowicz, 1965)
Żeby nie było śladów (reż. Jan P. Matuszyński, 2021)
Dług (reż. Krzysztof Krauze, 1999)
Lekarstwo na miłość (reż. Jan Batory, 1965)
Barwy ochronne (reż. Krzysztof Zanussi, 1976)
Pociąg (reż. Jerzy Kawalerowicz, 1959)
Szpital Przemienienia (reż. Edward Żebrowski, 1978)
Ćma (reż. Tomasz Zygadło, 1980)
Pętla (reż. Wojciech Jerzy Has, 1957)
Do widzenia, do jutra… (reż. Janusz Morgenstern, 1960)
Zimna wojna (reż. Paweł Pawlikowski, 2018)
Amator (reż. Krzysztof Kieślowski, 1979)
Komentarz:
Szpital przemienienia: Adaptacja prozy Stanisława Lema otwiera pole do głębokiej zadumy na tematy związane z historią człowieka i jego psychiką, a także rolą sztuki w opowiadaniu
o przeszłości i przyszłości naszego społeczeństwa. Moralny lekarz z powołania przybywa do zepsutej placówki, by odmienić jej oblicze. Konflikt pomiędzy idealizmem a pragmatyzmem to jeden z kluczowych motywów przewodnich polskiej kultury powojennej. Edward Żebrowski zrealizował wyśmienitą ekranizację, która zachowuje duch książki Lema, ale bierze z niej tylko konkrety. Filmowy Szpital przemienienia mniej przypomina metafizyczną Czarodziejską Górę, a bliżej mu do upiornego reportażu na temat szpitalnej codzienności pod niemieckim zaborem. Wyśmienite pojedynki aktorskie składają się na przejmujący portret chorób psychicznych
i stosunku do eugenicznej pseudonauki.