Mariusz Wilczyński. Zabij to i wyjedź z tego miasta

Indywidualna biografia pokazana na ekranie rezonuje z historią każdego z nas, widz rozpoznaje w epizodach własne doświadczenia z obszaru tych najważniejszych, takich jak relacje z rodzicami, miłość, przyjaźń i śmierć najbliższych. Harmonię światu przywracają muzyka i nostalgiczny obraz statku niknącego za horyzontem jak niedający się zatrzymać ani powtórzyć czas. „Kreska prowadzona jest ręką podłączoną do wariografu, do którego Mariusz Wilczyński sam się podłączył, i ten wariograf pokazuje całą prawdę, kim, skąd i jaki jest” – recenzował Zabij… Tomasz Raczek.

Błyskotliwe dzieło Wilczyńskiego otrzymało nagrody i wyróżnienia na festiwalach w Annecy, Ottawie, Zagrzebiu, Toronto, Lizbonie, Sapporo, Wiedniu i Limie. Po raz pierwszy w historii film animowany zdobył Złote Lwy, główną nagrodę Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, w 2020 roku. Został też nagrodzony Orłami w kategoriach najlepszy film, scenariusz, muzyka oraz dźwięk.

Trzy lata po światowej premierze filmu na Berlinale prezentujemy wystawę przygotowaną we współpracy z Zachętą – Narodową Galerią Sztuki w Warszawie. Pokazuje ona warsztat artysty, oryginalne rysunki, elementy scenografii i fragmenty ostatecznie nie włączone do filmu. Ekspozycji towarzyszy znakomite postscriptum w postaci wystawy Nalepa i Wilk, złożonej z prezentowanych po raz pierwszy zdjęć bluesmana, twórcy zespołów Blackout i Breakout. Autorem większości fotografii jest Mariusz Wilczyński, zafascynowany w młodości gitarzystą, wokalistą i kompozytorem, z którym połączyła go później trwająca blisko 30 lat przyjaźń.

W Muzeum Kinematografii można kupić książkę Mariusz Wilczyński. Zabij to i wyjedź z tego miasta, wydaną przez Zachętę – Narodową Galerię Sztuki i Narodowe Centrum Kultury Filmowej. „W filmie Wilczyńskiego grają duchy. Być może blues jest dowodem na to, że one istnieją. Duch nie jest już człowiekiem, jest samym cierpieniem, tęsknotą, bólem, który nie chciał zniknąć” – pisze w niej Jakub Żulczyk. „Jest ich pełno. Mówią też głosami zmarłych twórców – Ireny Kwiatkowskiej, Andrzeja Wajdy. Na trąbce-duchu gra duch Tomasza Stańki”. „Czas na zegarze marki Wilk biegnie tu do tyłu, pętli się, rozciąga jak guma” – zauważa w tej samej publikacji Dorota Masłowska. „Jeśli ktoś chce po prostu obejrzeć to i wyjechać z tego miasta, trafia w pułapkę, na lep. Film jest zakomponowany jak wnętrze kasyna, w którym różne triki: układ podłogi, pulsowanie świateł, grzechot żetonów wspólnie pracują na to, by zagiąć czas, zaburzyć jego zwyczajowe poczucie. To, że płynie on do przodu – zdaje się mówić reżyser – to jedynie złudzenie, któremu z naiwności i niedbałości ulegamy. W rzeczywistości życie biegnie do przodu i do tyłu, i na boki”. W książce jest także, obok bogatego materiały ilustracyjnego, lista dialogowa filmu.