Maria Zmarz-Koczanowicz

[Biała plansza. Pośrodku czarny napis prostą czcionką: Czy chodzi Pani do kina?]
Ja co prawda chodziłam zawsze do kina i pamiętam, że to jedyne co z tego okresu, zanim w ogóle zaczęłam studiować i myśleć o reżyserii, to jedno było takie żelazne, że jak miałam jakieś takie bardzo emocjonalne problemy, nie wiem, się z kimś pokłóciłam, czy jakaś taka sytuacja konfliktu, to ja wtedy szłam do kina i nawet miałam z jakimś chłopcem się rozstałam i tak to strasznie przeżywałam, to pamiętam, że obejrzałam w kinie jednym, nie wiem, trzy seanse, tak żeby kompletnie się do innego świata wejść, więc to, że kino mnie jak gdyby w inny świat tak ekspediowało i to czasami w trudnych sytuacjach, że zapominałam o sobie, to to zawsze było.
Z tym, że o dziwo kino fabularne na mnie tak mocno działało.
Ja dokument zawsze traktuję tak bardziej, no właśnie patrzę na dokument raczej tak, jak jest zrobiony, zastanawiam się, rzadziej mi się udaje tak wejść w świat.
Chociaż może nie wiem, jak te dokumenty Lidki Dudy oglądam czy coś, to rzeczywiście, czy dawniej mojej profesorki Ireny Kamiejskiej, to miałam taką empatię do tych osób, że zapominałam.
Takim plastrem na głowę to było zawsze dla mnie kino fabularne.
I to rzeczywiście oglądam, jak tylko mogę.
I lubię też kino eksperymentalne. Też nie nudzę się nim wcale. Tak że nie, ja lubię kino.
To jest taki odruch na przykład, jak mam wolny czas, to idę do kina.
[Biała plansza. Pośrodku czarny napis prostą czcionką: Spróbowała Pani wyjść poza dokument?] Spróbowałam, bo ja zrobiłam przecież film fabularny, ten „Kraj Świata”, który był takim, postanowiłam, że sobie wszystko spróbuję tam, i sceny masowe, i to, i fabułę bez właściwie, bez opowieści, właściwie takiej, że jest, nie ma głównych bohaterów. I robiłam ją w studiu Irzykowskiego za połowę budżetu. Więc tam część ludzi w ogóle za darmo pracowała. Z tym, że ja się wtedy tak wykończyłam, bo budowaliśmy ten pomnik Dzierżyńskiego, no wszystko, że jednak to był dla mnie taki wysiłek potworny, że sobie zadałam pytanie, że ja lubię filmy, ale nie chcę się męczyć.
Ja nie chcę być męczennicą kina. No i wtedy się zniechęciłam do fabuł. Trochę miałam dość. I potem wróciłam dopiero w Teatrze Telewizji. Bardzo lubiłam robić Teatr Telewizji, bo była fajna redakcja. I ja tam parę rzeczy zrobiłam, które chciałam robić, a potem mi je proponowano. I rzeczywiście to było przyjemne. To było bardzo męczące, bo tam robiliśmy z kolei te spektakle czasami w siedem dni, a to właściwie był spektakl potem półtoragodzinny, a ja miałam oczywiście taką ambicję, żeby tam było znacznie więcej ujęć, więc zresztą pracowałam wtedy z takim świetnym operatorem Krzysiem Pakulskim. I to była naprawdę genialna ta współpraca i rzeczywiście fabule, ale to, co stwierdziłam, w fabule najprzyjemniejszy jest kontakt z aktorami. To znaczy, jak się patrzy, oni są tym, czym w dokumencie jest taka, czego nie wiemy, co się zdarzy, jak się rozwinie, to ta sama emocja jest przy pracy z aktorami, co oni zrobią z postaciami, czy się w nie uwierzy, czy nie.
I to jest najfajniejsze.
Natomiast już jest w ogóle nieciekawy montaż.
Ja w ogóle nie chciałam siedzieć przy montażu, a w dokumencie w ogóle nie popuszczam nawet sekundy, żeby nie być w montażowni.
Także to jest taka różnica. I jak mówię, to było bardzo przyjemne doświadczenie.
Też ono się skończyło chyba w takim momencie, że ja robiłam te teatry, potem ta telewizja w rękach PiSu się zrobiła taka potwornie ideologiczna i właściwie to, co mogłabym tam robić, to jakieś takie…No nie wiem, zniechęciłam się wtedy do telewizji i po prostu nie przestałam robić w ogóle coś w telewizji. Ale nie wiem, może jeszcze kiedyś wrócę. Tylko, że to jest też strasznie ciężkie, ten pośpiech i ta skrótowość. Ale też mi się cieszy, że mi się kilkanaście teatrów udało zrobić.
[Biała plansza. Pośrodku czarny napis prostą czcionką: Jakie ma Pani plany filmowe?]
Teraz właśnie tak się złożyło, że właściwie zbiegły mi się dwa filmy i to są dwa o takich niesamowitych ludziach i boję się, że one mnie załatwią. Jeden, jestem w trakcie montażu filmu o Jacku Kuroniu, to robię z Jackiem Petryckim, robimy ten film wspólnie, a film o Wajdzie z Lilianą Komorowską z kolei.
I to były projekty, które były długo, parę lat rozwijane jakoś. I kurczę, i pieniądze przyszły w tym samym czasie.
I ja teraz po prostu je mam na głowie. Oba są bardzo ciekawe.
Wajda jest o tyle ciekawy, że wyszły teraz jego dzienniki i my chcemy użyć je, żeby opowiedzieć. Znaczy dwa są takie, dwie ambicje, nie wiem czy się udadzą. Po pierwsze, że to będzie Wajda trochę widziany oczyma ludzi Zachodu, czyli że nie to co, bo dużo filmów o Wajdzie powstało, on sam zrobił o sobie sporo filmów. Więc chcemy uniknąć tego, żeby to było znowu takie to, co zwykle o Wajdzie, że się tam paru aktorów o nim wypowie.
To też jest zrobione, są wywiady z aktorami, ale bardziej nam zależało, żeby tacy ludzie nieoczywiście o nim mówili. Natomiast cała narracja jego, bo to ma być taki film syntetyczny, w który trochę się przez całe jego życie przechodzimy, żeby jednak była z jego dzienników. Jeszcze jak to zrobimy, zobaczymy.

A z kolei film o Kuroniu jest zrobiony tak, że jest taki materiał archiwalny, który Jacek robił z Marcelem Łozińskim i Marcel się zgodził, żebyśmy to we dwójkę zrobili teraz. On opowiedział o całym swoim życiu, Kuroń przed kamerą. I doszedł do śmierci swojej żony właściwie. Troszkę jeszcze tam opowiedział o Okrągłym Stole. I to jest taka jego opowieść o swoim życiu.
Chcemy z tego zmontować. No to jest dużo roboty.
[Biała plansza. Pośrodku czarny napis prostą czcionką: Czy jest Pani zadowolona ze swojej filmowej kariery?]
Tak, bardzo. Ja myślę, że ja w jakimś sensie osiągnęłam dużo więcej niż mi się należało. Dlatego, że ja nie myślę, że… Jakby to powiedzieć, nie uważam siebie za jakąś taką osobę szczególnie wybitną, czy po prostu, że robię te rzeczy, które mnie interesują. I miałam możliwość robienia nawet więcej niż chciałam. Bo tak mi też było żal zawsze rezygnować z jakiejś możliwości. I że to jest fajne życie jednak, jak się jest reżyserem w filmie, że to jest taka nieustająca przygoda, jakaś zmiana. Nawet jak się wraca do tych samych ludzi, to to jest zawsze przygoda z tą rzeczywistością, z tymi bohaterami. I że to jest takie wciągające trochę rzeczywiście, że to jest takie…
W tym sensie to życie jest takie interesujące, bo ciągle coś się zmienia. Nie ma jakiejś rutyny. Tu już bardziej w szkole jest rutyna, prawda?
Chociaż też nie, bo są fajni ci ludzie tutaj ciągle w Łodzi. Jakby przychodzą tacy, myślę, że najlepsi pewnie, jacy chcą w tym zawodzie pracować. Więc to jest też przyjemne patrzeć, jak oni się rozwijają, ale szkoła jest już pewną rutyną, natomiast robienie filmów to jest zawsze coś zaskakującego.
Tak jak mówiłam na tym spotkaniu, że nigdy nie można być pewnym.
To jest właściwie coś takiego, że człowiek za każdym razem staje tak po prostu od nowa.
I to, że mi się udało w tych wszystkich gatunkach i w fabule, i w dokumencie, i tyle ile chciałam, bo ja nie mam na przykład kompleksu fabuł, że powinnam, bo to jest oczywiście, że dla reżyserów to jest czasami fabuła daje większy prestiż, jest się bardziej znany. Chociaż to też teraz już jest chyba inaczej niż kiedyś. Także mi tego nie brakuje.
Jestem zadowolona z tego, co mi się udało osiągnąć.